Vikinglerin bin yıl önceki pazarlama dehası mı, yoksa doğanın unutulmuş bir köşesi mi? Grönland ismi genelde buzlarla kaplı devasa bir adayı tarif etse de, bu isimlendirmenin ardında göründüğünden çok daha köklü bir hikaye gizli.
Yaygın inanış, Vikinglerin yerleşimcileri kandırmak için bu ıssız kara parçasına “Yeşil Ülke” dediği yönünde olsa da, adanın güneyinde saklı kalan bir gerçeklik bu iddiaları kısmen destekliyor. Grönland’ın iki milyon kilometrekareyi aşan beyaz örtüsünün içinde, adeta bir vaha gibi yükselen Qinngua Vadisi bulunuyor. Adanın en güney ucunda, yaklaşık 15 kilometre boyunca uzanan bu dar koridoru özel kılan şey, onu çevreleyen devasa dağ sıraları. Yüksekliği iki bin metreyi bulan bu doğal surlar, iç kesimlerin dondurucu rüzgarlarını bir kalkan gibi keserek vadinin mikroklimal yapısını koruyor. Yaz aylarında sıcaklığın 10 derecenin üzerine çıktığı bu bölge, adanın “orman” denebilecek tek noktasına ev sahipliği yapıyor.
Burada yetişen bitki örtüsü, dünyanın başka hiçbir yerinde rastlanmayan bir genetik buluşma noktası sunuyor. Eski Dünya ve Yeni Dünya’ya özgü huş ile üvez ağaçları, doğal yollarla sadece bu vadide yan yana boy veriyor. İzole konumu nedeniyle ağır tohumlu ağaçların ulaşamadığı vadi, 300’e yakın bitki türüyle adeta buzun ortasında direnen bir botanik bahçesi gibi görünüyor.
Vikinglerin mirası ve değişen coğrafya
Antik polen analizleri, Grönland’ın geçmişte bugünkünden çok daha yeşil olduğunu göstermiş durumda. Ancak Kızıl Erik ve beraberindeki yerleşimciler adaya ayak bastığında, kendi yaşam biçimlerini de beraberinde getirdi. Hayvanlarına otlak açmak ve tarım alanları oluşturmak için yapılan ağaç kesimleri, adanın güneydoğusundaki bitki örtüsünün zamanla yok olmasına yol açtı. Yani bugün karşımızda duran çorak manzaranın bir kısmı, aslında ilk yerleşimcilerin doğayı şekillendirme çabasının bir sonucu.
Kızıl Erik’in efsanevi çiftliği Brattahlið‘in bir dönem bu bereketli vadide olduğu düşünülse de, kazılar gerçek yerleşimin biraz daha kuzeyde olduğunu kanıtladı.
Kısacası Qinngua Vadisi, Grönland isminin sadece bir pazarlama stratejisi olmadığını, bir zamanlar adanın sunduğu gerçek bir potansiyeli yansıttığını çoktan kanıtlamış durumda…
